Uniek instrument

Het plaatje laat de omslag zien van ons Chichewa/ Chinyanja woordenboek. Het boek is een uniek hulpmiddel, vooral voor mensen in Malawi en Zambia. Het is een onmisbaar instrument voor Afrikanen en werkers van buiten Afrika, bezoekers, boeren, arbeiders, studenten, docenten en voor hen die met werken met Engels en Chichewa op wetenschappelijk niveau.
Veel potentiële gebruikers worden geplaagd door extreme armoede, ziekten en transculturele misvattingen. Dit veroorzaakt kritieke situaties, o.a. stagnatie van onderwijs en ontwikkeling. Ons Woordenboekenproject is bedoeld om overal te helpen waar kennis wordt overgedragen. We hopen voldoende fondsen te vinden zodat veel woordenboeken kunnen worden gedrukt en gratis uitgereikt aan middelbare school leerlingen, vooral de wezen onder hen, en aan hun leraren.

Chichewa/ Chinyanja: sleuteltaal

Sinds 1997 ben ik betrokken bij Malawi, als inwoner en als vriend op afstand. Ik heb bijna een decennium lesgegeven op Zomba Theological College en grote belangstelling ontwikkeld voor aspecten van de Afrikaanse samenleving en cultuur. Vanuit Nederland gaan we nu door met activiteiten voor Malawi. Hiertoe behoort het Chichewa/ Chinyanja Woordenboekenproject. Waarom? De Engelse taal heeft een belangrijke positie verworven in de samenlevingen van Centraal en Zuidelijk Afrika. Echter, de eigen Afrikaanse talen zijn een onmisbaar communicatiemiddel gebleven. Voor meer dan 15 miljoen mensen in Malawi, Zambia, Mozambique, Zimbabwe, Botswana en Zuid Afrika is het Chinyanja of Chichewa de meest belangrijke taal voor het dagelijkse leven. De taal is invloedrijker geworden door ontwikkelingen in het mondeling en schriftelijk gebruik en omdat steeds meer sprekers van die taal hun gemeenschappelijke taalkundige erfenis en gebruik ontdekken en benadrukken. Daarom is het een verbindingstaal geworden voor alle Malawiërs en voor veel mensen in het geheel van Centraal en Zuidelijk Afrika.

Een communicatiecrisis

Gedurende mijn verblijf in Malawi heb ik een communicatiecrisis ervaren, die wordt veroorzaakt door de verschillen tussen culturen en talen. In het algemeen betreft deze crisis alle situaties van leren en communiceren. Natuurlijk is de crisis meer acuut op scholen dan elders. De communicatiekloof betreft vooral de armen, de analfabeten, de wezen en de zieken, omdat het hun sociale mobiliteit en emancipatie in de weg staat. Zij die bezig zijn met het leren van Chichewa en Engels waren het meest gehandicapt door het ontbreken van woordenboeken. In deze situatie heb ik de gelegenheid ontvangen om woordenboeken Engels-Chichewa (EC) en Chichewa-Engels (CE) samen te stellen. Donoren hebben me geholpen om tienduizenden boeken te laten drukken en gratis te verspreiden vooral onder middelbare scholieren. In het begin van 2009 raakte de voorraad van beide boeken uitgeput. Ze zijn niet meer herdrukt.
In plaats daarvan besloten we om de afzonderlijke EC en CE vocabulaires te combineren tot een boek. In 2009 begon de geschiedenis van het CE-EC woordenboek. In 2010 werd de tweede editie gepubliceerd en er is een plan om in het begin van 2012 de derde editie te publiceren. De omvang van het boek (grootte A5) is gegroeid van 730 naar ongeveer 900 bladzijden met bijna 45.000 ingangen. Duizenden boeken zijn gratis uitgedeeld aan leerlingen en leraren  in Malawi en Zambia. Andere gebruikers hebben boeken gekocht, rechtsstreeks van ons of van boekwinkels in Malawi en Zambia.
Bovendien werd een belangrijke stap gezet op 28 mei 2010 toen het woordenboek online ging, http://translate.chichewadictionary.org We verwachten dat de boekversie en de online versie elkaar ondersteunen om de aandacht te trekken van potentiële gebruikers en sponsoren. Tegelijk gaan we verder met het proces van verbetering, research en aanvulling van de collectie, met het ook op vervolgedities. De arbeid aan de inhoud van  het boek en het begeleiden van het drukken en distribueren vereisen veel inzet, intellectueel, organisatorisch en financieel.

Het financieren van het Project

Research en het drukken en distribueren van het woordenboek gaan gepaard met kosten. Sinds 1854, toen de geschiedenis van Chichewa/ Chinyanja woordenboeken begon, was dit proces voornamelijk afhankelijk van financiering van buiten af, bijvoorbeeld van de Anglican Church via de Church Missionary Society, de Universities’ Mission to Central Africa en de Society for Promoting Christian Knowledge. Andere sponsoren waren de Church of Scotland, de Free Church of Scotland, de African Lakes Company, de National Education Company of Zambia, het US Peace Corps, de University of South Africa, de Franciscans, de Zambesi Industrial Mission.
De edities van het huidige woordenboek werden gefinancierd door vooral de volgende personen en stichtingen, in alfabetische volgorde: Burgland Charitas, Edukans, Evanaid, Koekoek, H.M. en A.A., Liberty, Metgezel, Oikonómos, Protestants Steunfonds, Rotterdam, Share4More, Stéphanos, Verheij Consultancy, Weeshuis der Doopsgezinden, Werkgroep Zambia.

Gestimuleerd door uitgevers en boekhandelaren heeft zich in Chichewa/ Chinyanja sprekend Afrika een bescheiden markt voor woordenboeken ontwikkeld. Het verkopen van woordenboeken heeft een beperkte mate van commerciële financiering mogelijk gemaakt. We hopen dat deze positieve trend ten aanzien van de verkoopmogelijkheden van het woordenboek zal worden versterkt door ontwikkelingen op economisch en educatief terrein. Een groeiend deel van het publiek is in staat boeken te kopen in de boekwinkels van Malawi en Zambia. Echter, de meerderheid van de bevolking heeft nog nooit een boekwinkel aan de binnenkant gezien. Velen bevinden zich in een situatie van leren, vooral de schooljeugd. Met name zij hebben woordenboeken nodig. We hopen oprecht dat meer ngo’s, regeringsinstanties, scholen, kerken en andere organisaties het boek zullen gaan kopen voor voor hun werknemers, studenten en andere relaties. Voor elk boek dat ze kopen kunnen wij een gratis boek financieren voor een Malawische of Zambiase leerling die niet zelf in staat is om een exemplaar aan te schaffen.
Tot heden is de geschiedenis van Chichewa lexicografie grotendeels afhankelijk geweest van de buitenwereld. We zijn er echter zeker van dat de educatieve leiders van Chichewa sprekend Afrika zich steeds meer bewust worden van hun taalkundige verantwoordelijkheden. Goede voorbeelden zijn de activiteiten van het Centre for Language Studies van Malawi en het Malawi Institute of Education in Domasi. Zij laten zien dat de Afrikaanse inzet voor een eigen lexicografie aan het groeien is. Tegelijkertijd behoeft Afrika zich er niet voor te schamen dat hulp van donoren en linguisten nodig blijft. In een globaliserende wereld zijn Noord en Zuid geroepen om samen te werken tot beider voordeel. Woordenboeken overbruggen de kloof!

Een oproep om te helpen

Door het project te steunen draagt u bij aan de strijd tegen het fundamentele onderwijsprobleem in Chichewa/ Chinyanja sprekend Afrika. Het woordenboek verkleint de taal barrière tussen sprekers van het Engels en sprekers van het Chichewa/ Chinyanja. Het is goed te beseffen dat in het budget van het project geen kosten zijn opgenomen voor het samenstellen, bewerken en layouten van het boek en van de online versie, omdat al deze activiteiten belangeloos worden verricht, in het belang van de mensen van Malawi en Zambia.
Druk op de knop ‘How to contribute’, waar wordt uitgelegd op welke manieren u kunt helpen. Beslis dan welke manier het beste bij u past.